obwieszczenie o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 – 2030"

Świeszyno, dnia 30 kwietnia 2026 r.

OBWIESZCZENIE

o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko

Wójt Gminy Świeszyno działając na podstawie art. 48 ust. 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.) informuję o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu ,,Program Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 – 2030” (zw. dalej POŚ)

Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt. 2 i art. 58 ust. 1 pkt. 2, w związku z art. 48 ust. 1 w/w ustawy wystąpiono do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie oraz Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu POŚ.

Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie pismem z dnia 24.04.2026 r., znak NZNS.9022.1.24.2026 nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu przedmiotowego dokumentu.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie pismem z dnia 28.04.2026 r., znak WPS.410.126.2026.OB stwierdził, że istnieje możliwość odstąpienia od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu POŚ.

Po przeanalizowaniu wniosku o odstąpienie od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko organy uzgadniające stwierdziły, że nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, o której mowa w art. 46, 47 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.), a organ opracowujący projekt dokumentu w tym przypadku może skorzystać z art. 48 ust. 1 i 3 w/w ustawy biorąc pod uwagę uwarunkowania wynikające z art. 49 ustawy ooś.

W związku z powyższym w świetle art. 48 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko odstąpienie od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko jest zasadne.

Informuję o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030”.

Obwieszczenie umieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Świeszyno oraz na stronie BIP Gminy Świeszyno.

Załącznik do obwieszczenia z dnia 30 kwietnia 2026 r.

UZASADNIENIE

braku potrzeby przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030.”

Sporządzono na podstawie art. 49 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.)

Charakter działań przewidzianych w dokumencie w szczególności:

Stopień w jakim dokument ustala ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć, w odniesieniu do usytuowania, rodzaju i skali tych przedsięwzięć

„Program Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030” jest dokumentem wyznaczającym cele ochrony środowiska w 10 obszarach interwencji. Cele te będą realizowane poprzez wyznaczone w harmonogramie na lata 2026 - 2030 zadania. Szczegółowy harmonogram zadań przewidzianych do wykonania w ramach realizacji „Programu…” znajduje się w „Programie Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 – 2030.”. Głównie są to zadania polegające na modernizacji systemów grzewczych (wymiana źródeł ciepła, działania wspierające montaż indywidualnych instalacji OZE – panele fotowoltaiczne na budynkach), wymiana oświetlenia, budowa i przebudowa dróg, ścieżek rowerowych i chodników, oraz modernizacja sieci wodociągowej i kanalizacji, utrzymanie cieków, organizacja systemu gospodarki odpadami, ochrona zadrzewień, planowane wycinki drzew, wsparcie rolników, usuwanie azbestu, jak również działania polegające na edukacji mieszkańców oraz opracowywaniu dokumentacji, kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska.

Część zadań wyznaczonych w „Programie Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030” może być zaliczanych na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2019 poz. 1839) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zaliczają się zadania polegające na budowie i przebudowie sieci wodno – kanalizacyjnej, budowie i przebudowie dróg. Dla inwestycji tych było lub będzie przeprowadzone osobne postępowanie, są to inwestycje celu publicznego.

Pozostałe zadania wymienione w POŚ nie są zaliczane do przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2019 poz.1839).

Na etapie przeprowadzonych dotąd postępowań ocen oddziaływania na środowisko oraz na etapie opracowywania „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 – 2030”. stwierdzono, że realizacja postanowień tego dokumentu nie spowoduje znaczącego oddziaływania na środowisko.

„Program…” z założenia sprzyja poprawie lub przynajmniej utrzymaniu jakości poszczególnych elementów środowiska, pozwoli na kształtowanie polityki ochrony środowiska gminy w sposób uporządkowany i dostosowany do warunków lokalnych, a przy tym zmniejszeniu ulegnie emisyjność gospodarki. Pomimo, że w Programie (…) wskazano przedsięwzięcia polegające m.in. na rozbudowie kanalizacji, wodociągów, modernizacji dróg są to działania mające służyć ochronie środowiska, w tym wypadku wyeliminowaniu niekontrolowanego zrzutu ścieków, racjonalnemu korzystaniu z wód, czy ochronie powietrza, a co za tym idzie ograniczeniu emisji zanieczyszczeń do wód powierzchniowych oraz podziemnych.

Powiązania z działaniami przewidzianymi w innych dokumentach

Znaczącą rolę w definiowaniu polityki ochrony środowiska Gminy Świeszyno pełnią zapisy zawarte w opracowaniach szczebla krajowego, wojewódzkiego i powiatowego. Należy również uwzględnić uwarunkowania wewnętrzne zawarte w dokumentach planistycznych gminy.

nadrzędne dokumenty strategiczne:

Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE L z dnia 22 grudnia 2000 r.) tzw. Ramowej Dyrektywie Wodnej;
Pakiet klimatyczno-energetycznym (przyjętym przez Komisję Europejską w grudniu 2008 roku);
Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 roku);
Polityka Ekologiczna Państwa 2030 – strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej;

zintegrowane strategie o charakterze horyzontalnym:

Polityka energetyczna Polski do 2040 roku;
Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki „Dynamiczna Polska 2020”;
Strategia zrównoważonego rozwoju transportu do 2030;
Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030;
Strategia Sprawne Państwo 2030;
Strategia rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022;
Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030;
Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2030;
Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego (współdziałanie, kultura, kreatywność) 2030;
Polityka energetyczna Polski do 2040 roku;

dokumenty sektorowe:

Aktualizacja Krajowego Programu Ochrony Powietrza do 2025 roku (z perspektywą do 2030 roku oraz do 2040 roku);
Aktualizacja Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;
Krajowy plan gospodarki odpadami 2022;
Krajowy program zapobiegania powstawaniu odpadów;
Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego na lata 2021 – 2027;
Strategiczny Plan Adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030;
Program wodno-środowiskowy kraju;
Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry;
Plan zarządzania ryzykiem powodziowym;

dokumenty o charakterze programowym/wdrożeniowym oraz pozostałe branżowe programy, plany i strategie na terenie województwa zachodniopomorskiego:

Strategia rozwoju województwa zachodniopomorskiego 2030+;
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego;
Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2025-2030 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2031 – 2036 (przyjęty Uchwałą nr VII/97/25 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 13 marca 2025 r.);
Aktualizacja Programu ochrony powietrza wraz z planem działań krótkoterminowych dla strefy zachodniopomorskiej (przyjęta Uchwałą Nr XLV/540/23 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 14 września 2023 r.);
Uchwała Nr XXX/540/18 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 września 2018 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa zachodniopomorskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw;
Program Ochrony Środowiska dla Województwa Zachodniopomorskiego do 2030 roku;
Program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa zachodniopomorskiego.

dokumenty lokalne:

Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego do 2030 roku;
Strategia Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych dla Koszalińsko-Kołobrzesko-Białogardzkiego Obszaru Funkcjonalnego na lata 2021-2030;
Strategia Rozwoju Gminy Świeszyno na lata 2021 – 2030.

Cele i zadania wyznaczone w „Programie Ochrony Środowiska dla Świeszyno na lata 2026 – 2030” są spójne z celami z zakresu ochrony środowiska wyznaczonymi w powyżej wymienionych dokumentach szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego.

przydatność w uwzględnianiu aspektów środowiskowych, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, oraz we wdrażaniu prawa wspólnotowego w dziedzinie ochrony środowiska

„Program Ochrony Środowiska (…)” zawiera wszystkie kluczowe elementy: podstawowe zagadnienia odnośnie polityki ochrony środowiska zarówno wynikające z prawa polskiego jak i wspólnotowego. Przedstawia analizę wszystkich obszarów interwencji przyrodniczego na terenie gminy oraz w oparciu o tą charakterystykę formuje diagnozę stanu środowiska. Definiuje główne problemy środowiskowe na terenie gminy i wyznacza kierunki interwencji oraz wyznacza zadania, których realizacja umożliwi realizację celów średniookresowych.

Powiązania z problemami dotyczącymi ochrony środowiska

Na podstawie opisu aktualnego stanu poszczególnych obszarów interwencji, uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych dokonano wyboru najistotniejszych celów i zadań, których realizacja przyczyni się w najbliższej przyszłości do poprawy stanu środowiska naturalnego na terenie Gminy Świeszyno. Cele te są spójne z celami i priorytetami zapisanymi w innych dokumentach strategicznych na poziomie gminy i powiatu, w tym z priorytetami powiatowego programu ochrony środowiska.

Do najważniejszych celów ochrony środowiska Gminy Świeszyno należą:

I. Poprawa jakości powietrza,

II. Zmniejszenie uciążliwości hałasu dla mieszkańców gminy,

III. Ochrona środowiska i ludności przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych,

IV. Osiągnięcie dobrego stanu wód powierzchniowych,

V. Poprawa systemu gospodarki wodno-ściekowej,

VI. Racjonalne i efektywne gospodarowanie zasobami kopalin ze złóż,

VII. Ochrona gleb i zapewnienie właściwego sposobu użytkowania powierzchni ziemi,

VIII. Racjonalna gospodarka odpadami,

IX. Ochrona ekosystemów i walorów przyrodniczych gminy,

X. Ochrona środowiska przed poważnymi awariami,

XI. Działania edukacyjne i zarządzenie ochroną środowiska.

Należy zaznaczyć, że wiele przedsięwzięć proponowanych w ramach jednego obszaru interwencji wpisuje się także w pozostałe, nakładając się na siebie. Wynika to z faktu, że poszczególne elementy środowiska i uciążliwości środowiskowe (oddziaływania zarówno negatywne i pozytywne pomiędzy poszczególnymi komponentami środowiska) są ze sobą powiązane. Poprawa jakości lub ochrona jednego z nich zwykle skutkuje poprawą lub ochroną pozostałych.

Zaproponowane w Programie (…) cele i kierunki interwencji powinny posłużyć do tworzenia warunków dla takich zachowań ogółu społeczeństwa, które polegać będą w pierwszej kolejności na niepogarszaniu stanu środowiska przyrodniczego na tym terenie, a następnie na jego poprawie.

Realizacja wytyczonych w Programie (…) celów powinna spowodować zrównoważony rozwój gospodarczy, polepszenie warunków życia mieszkańców przy zachowaniu walorów środowiska naturalnego.

Rodzaj i skalę oddziaływania na środowisko, w szczególności:

Prawdopodobieństwo wystąpienia, czas trwania, zasięg, częstotliwość, odwracalność oddziaływań

Program jest spisem zamierzeń i zalecanych działań mających na celu poprawę stanu środowiska naturalnego i poprawę jakości życia mieszkańców. W trakcie realizacji zaplanowanych przedsięwzięć mogą wystąpić szczególne aspekty oddziaływania na środowisko. Najważniejszym zagrożeniem dla środowiska związanym z realizacją Programu może być nieterminowe realizowanie zapisanych w nim działań lub też niezrealizowanie działań. Dotyczy to przede wszystkim realizacji zadań w zakresie wszystkich wskazanych powyżej celów i przypisanych im zadań. Oddziaływania na środowisko poszczególnych zadań opisanych w Programie (…) mogą być:

pozytywne/ negatywne lub brak oddziaływania,
bezpośrednie/ pośrednie,
krótkoterminowe/ średnioterminowe/ długoterminowe,
stałe/ chwilowe.

Realizacja celów i zadań zaproponowanych w Programie Ochrony Środowiska dla Gminy będzie polegała na wykonaniu szeregu przedsięwzięć, także inwestycyjnych, które mogą ingerować w poszczególne elementy środowiska zarówno na etapie ich realizacji, jak i eksploatacji.

I. etap realizacji zadań

Zanieczyszczenia wód

Przy realizacji prac takich jak: modernizacja i budowa dróg, budowa i rozbudowa sieci kanalizacyjnej, modernizacji sieci wodociągowej, należy tak planować zakres prac budowlanych, aby w możliwie najwyższym stopniu zapewnić ochronę gleb, siedlisk, naturalnego ukształtowania terenu i nie zaburzać przy tym stosunków wodnych, ani nie pogarszać stanu czystości wód. Ze względu na charakter i rodzaj innych wykonywanych robót zakłada się, że realizacja planowanych działań nie zwiększy zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych na terenie Gminy. Niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wód lub gleb będzie związane z robotami budowlanymi i ziemnymi głównie na terenach przyległych do nowobudowanych lub remontowanych dróg, sieci kanalizacyjnej oraz placów budowy. Może ono dotyczyć szczególnie skażeń substancjami niebezpiecznymi, użytych w procesie inwestycyjnym lub pochodzących ze sprzętu budowlanego i środków transportu. Aby temu zapobiec na etapie budowy prowadzone będą działania minimalizujące negatywne oddziaływania, które mogą wystąpić.

Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego

Realizacja zadań przewidzianych w Programie Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno związanych z pracami budowlanymi oraz ziemnymi i związanym z tym użyciem ciężkiego sprzętu budowlanego, będzie charakteryzowała się lokalnym i krótkoterminowym oddziaływaniem na stan powietrza. Do zadań tych należą:

rozbudowa i modernizacja sieci kanalizacyjnej i wodociągowej,
budowa i modernizacja dróg,

Na skutek użycia środków transportu ciężarowego oraz prowadzenia prac budowlanych możliwe jest generowanie dużych ilości pyłów, lokalne podwyższenie stężeń niektórych substancji gazowych na skutek ścierania opon i nawierzchni drogowej oraz wydzielania spalin pojazdów starszej generacji. Dotyczy to w szczególności substancji emitowanych z silników spalinowych (transport i ciężkie maszyny), prac spawalniczych (gazy i pyły), prac malarskich (lotne związki organiczne) i innych. Dokładne określenie skali oddziaływania i zasięgu występowania określonych stężeń danej substancji w celu oceny jakości powietrza według obowiązujących standardów nie jest możliwe. Z punktu widzenia prawa stosunkowo krótkotrwałe, chwilowe oddziaływanie związane z pracami budowlanymi, nie podlega normowaniu.

Hałas

W trakcie robót budowlanych i modernizacyjnych, a także podczas trwania innych przedsięwzięć inwestycyjnych wykorzystywany będzie sprzęt budowlany i środki transportu, stanowiące źródło hałasu i drgań. Emitowany hałas może oddziaływać na okolicznych mieszkańców oraz ludzi przebywających chwilowo w rejonie inwestycji, a także w obrębie dróg dojazdowych. W obszarach niezabudowanych należy liczyć się z oddziaływaniem na dzikie zwierzęta co może przyczynić się do ich migracji w inne rejony. Aby zapobiec negatywnemu oddziaływaniu urządzenia stosowane przy pracach powinny spełniać kryteria dotyczące ich wartości akustycznej, wynikające z przepisów prawa. Normy prawne obecnie obowiązujące dla urządzeń nowych mają na celu ochronę słuchu pracowników, a także osób postronnych. Spełnianie tych kryteriów nie spowoduje całkowitej eliminacji uciążliwości hałasu na terenach otaczających place budowy, należy jednak pamiętać, że proces budowlany będzie ograniczony w czasie, a po jego zakończeniu wszystkie niedogodności akustyczne ustaną. Dla ograniczenia uciążliwości akustycznych i jeśli to możliwe, prace budowlane i transportowe powinny być prowadzone tylko w porze dziennej. Na etapie organizacji prac w obrębie poszczególnych zadań istnieje możliwość wykorzystania różnych środków zapobiegawczych i ochronnych, jednak w praktyce uciążliwości przy remontach nie są zwykle podstawą do poważnych konfliktów, w sytuacji gdy osoby narażone na niedogodności mają jasno określony horyzont czasowy, w jakim prace zostaną zakończone oraz ich dokładny harmonogram.

Odpady

W związku z inwestycjami oraz działaniami o charakterze budowlano - inżynieryjnym, planowanymi na terenie Gminy Świeszyno należy spodziewać się wytwarzania następujących grup odpadów:

odpady budowlane w tym szczególnie:

odpady pochodzące z budowy, remontów, i rozbiórki dróg, mostów i infrastruktury drogowej, w tym odpady niebezpieczne (grupa 17),
ziemia zmieszana z gruzem oraz zanieczyszczona różnymi substancjami (grupa 17),

odpady komunalne: odpady zielone i materiał roślinny w związku z wycinką drzew i krzewów (kod: 20 02),
odpady niebezpieczne różnego rodzaju i pochodzenia.

Powstałe w trakcie prac odpady, powinny być zagospodarowane zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz.U.2023 poz.1587 ze zm.), przekazywane w pierwszej kolejności do odzysku lub w przypadku braku takiej możliwości przekazywane do unieszkodliwienia. W przypadku odpadów niebezpiecznych każdy rodzaj odpadów powinien być gromadzony i przechowywany oddzielnie w warunkach uniemożliwiających przedostanie się do środowiska naturalnego i chroniony przed działaniem czynników zewnętrznych. Transport tych odpadów z miejsc ich powstawania do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania szczególnie w przypadku wyrobów azbestowych, powinien się odbywać z zachowaniem przepisów obowiązujących w tej kwestii.

Powierzchnia ziemi i gleby

Bezpośrednie, negatywne oddziaływanie na powierzchnię ziemi może mieć miejsce w czasie budowy i modernizacji dróg, budowy i modernizacji sieci wodno- kanalizacyjnej. Negatywne skutki zostaną wyeliminowane po zakończeniu prac, a w perspektywie długoterminowej działania te przyniosą korzyści dla stanu powierzchni ziemi.

Krajobraz

Negatywny wpływ na krajobraz również może mieć miejsce w czasie budowy i modernizacji dróg, budowy i modernizacji dróg, budowy i modernizacji sieci wodno- kanalizacyjnej. Po zakończeniu robót budowlanych, oddziaływanie zostanie wyeliminowane. Będzie to więc oddziaływanie krótkotrwałe.

II. Etap eksploatacji

Zanieczyszczenia wód

Gmina Świeszyno położona jest na obszarze dorzecza Odry, w regionie wodnym Dolnej Odry
i Przymorza Zachodniego. Gmina leży w zasięgu Zarządu Zlewni w Koszalinie i Nadzoru Wodnego w Koszalinie.

Rycina 1. Zarząd zlewni w Koszalinie na tle Gminy Świeszyno

Źródło: www.apgw.gov.pl

W Gminie Świeszyno występuje dobrze rozwinięta sieć hydrograficzna obejmująca naturalne cieki, liczne zbiorniki wodne oraz system rowów melioracyjnych i kanałów. Ze względu na niewielkie spadki terenu i uwarunkowania geomorfologiczne układ wód powierzchniowych jest stosunkowo ograniczony, lecz silnie rozgałęziony. Odgrywa on istotną rolę w retencji wodnej, ochronie przyrody oraz gospodarce wodno-rolnej.

Głównym ciekiem gminy jest rzeka Radew – prawobrzeżny dopływ Parsęty i jeden z ważniejszych cieków Pomorza Środkowego. Jej koryto ma w większości naturalny, nieuregulowany charakter,
z licznymi meandrami, starorzeczami i terenami zalewowymi. Rzeka stanowi oś hydrologiczną gminy, kształtuje warunki siedliskowe dolin rzecznych oraz pełni funkcję szlaku migracyjnego dla ryb dwuśrodowiskowych, takich jak troć wędrowna, łosoś i pstrąg potokowy. Objęta jest ochroną w ramach obszaru Natura 2000 „Dolina Radwi, Chocieli i Chotli”, a jej fragment wykorzystywany jest turystycznie jako szlak kajakowy.

Drugim ważnym ciekiem jest rzeka Czarna – lewobrzeżny dopływ Radwi. Mimo mniejszej długości i przepływu ma duże znaczenie lokalne, szczególnie dla użytkowania rolniczego i utrzymania retencji. Wraz z dopływami, takimi jak Chotla i Bielica, oraz rozbudowanym systemem rowów melioracyjnych tworzy złożoną sieć odwadniającą, istotną zwłaszcza na terenach podmokłych
i łąkowych, gdzie ogranicza ryzyko lokalnych podtopień.

Na obszarze gminy znajdują się także naturalne i sztuczne zbiorniki wodne pełniące funkcje retencyjne, krajobrazowe, rekreacyjne i ekologiczne. Do najważniejszych należą Jezioro Hajka – sztuczny zbiornik związany z małą elektrownią wodną w dolinie Radwi, Jezioro Niedalińskie
o walorach przyrodniczo-krajobrazowych, polodowcowe Jezioro Czarne położone wśród kompleksów leśnych oraz staw parkowy w Strzekęcinie stanowiący element zabytkowego założenia dworsko-parkowego.

Uwarunkowania geologiczno-geomorfologiczne, w tym obecność zagłębień bezodpływowych, sprzyjają występowaniu licznych terenów podmokłych, torfowisk i bagien, szczególnie w dolinach Radwi i Czarnej oraz w południowej i wschodniej części gminy. Obszary te pełnią ważną funkcję naturalnej retencji, magazynując nadmiar wód opadowych i ograniczając skutki suszy oraz podtopień.

Wody powierzchniowe Gminy Świeszyno mają charakter wielofunkcyjny – stanowią cenne siedliska wodno-błotne i element korytarzy ekologicznych, kształtują walory krajobrazowe, umożliwiają rozwój rekreacji (m.in. turystyki kajakowej i wędkarstwa), a także wspierają gospodarkę rolną poprzez systemy melioracyjne i wykorzystanie energetyczne. Utrzymanie ich dobrego stanu ekologicznego i równowagi ilościowo-jakościowej jest istotnym elementem lokalnej polityki ochrony środowiska.

Zgodnie z II aktualizacją Planów gospodarowania wodami, Gmina Świeszyno położona jest w obrębie 7 jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych:

RW600009456149 Dzierżęcinka: PN - Potok lub strumień nizinny.
RW60001544889 Czarna: P_org - Potok lub struga w dolinie o dużym udziale torfowisk.
RW60001044869 Chotla: PNp - Potok lub strumień nizinny piaszczysty.
RW6000104483929 Bielica: PNp - Potok lub strumień nizinny piaszczysty.
RW600011448999 Radew od zb. Hajka do ujścia: RzN - Rzeka nizinna.
RW60000944856 Dopływ w Niedalinie: PN - Potok lub strumień nizinny.
RW60001144853 Radew od Chocieli do końca zb. Hajka: RzN - Rzeka nizinna.

Zlewnie jednolitych części wód powierzchniowych na terenie Gminy Świeszyno zostały przedstawione na poniższej rycinie.

Rycina 2. Jednolite Części Wód Powierzchniowych rzecznych na terenie Gminy Świeszyno

Źródło: www.apgw.gov.pl

Ocenę stanu wód powierzchniowych wykonuje się w odniesieniu do jednolitych części wód na podstawie wyników państwowego monitoringu środowiska (PMŚ). Stan JCWP ocenia się uwzględniając wyniki klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego i stanu chemicznego. Stan ekologiczny określa się dla wód typu naturalnego, potencjał ekologiczny dla wód uznanych jako sztuczne lub silnie zmienione. Na ocenę stanu/potencjału ekologicznego JCWP składają się elementy biologiczne, wspierające ich ocenę wskaźniki fizykochemiczne wraz z grupą substancji specyficznych i hydromorfologiczne. Klasyfikuje się je na podstawie kryteriów wyrażonych jako wartości graniczne wskaźników jakości wód, z uwzględnieniem typów wód powierzchniowych. Stan ekologiczny JCWP klasyfikuje się przez przypisanie jej jednej z pięciu klas jakości. Potencjał ekologiczny klasyfikuje się poprzez przypisanie JCWP czterech klas jakości (klasy I i II tworzą wspólnie potencjał dobry i powyżej dobrego). Kolejnym osobnym elementem oceny JCWP jest stan chemiczny, klasyfikowany na podstawie wyników badań obecności substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń. Środowiskowe normy jakości dla substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń nie uwzględniają typologii wód. Są to stężenia pojedynczego wskaźnika lub grupy wskaźników w wodzie, osadach wodnych lub organizmach wodnych, które nie powinny być przekroczone z uwagi na ochronę środowiska i zdrowia ludzi.

W latach 2019-2024 prowadzony był monitoring jakości jednolitych części wód powierzchniowych, uwzględniający klasyfikację i ocenę stanu JCWP. Ostatnie wyniki monitoringu dla ocenianych jednolitych części wód powierzchniowych znajdujących się na terenie Gminy Świeszyno przedstawione zostały w tabeli poniżej.

Tabela 1. Klasyfikacja i ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych w latach 2016-2021 na terenie Gminy Świeszyno

Lp.	Nazwa i kod JCWP	Klasyfikacja wskaźników i elementów jakości wód		Klasa elementów fizyko-chemicznych - specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne	Stan/ potencjał ekologiczny	Klasyfikacja stanu chemicznego	Ocena stanu JCWP
Lp.	Nazwa i kod JCWP	Klasa elementów biologicznych	Klasa elementów fizykochemicznych		Stan/ potencjał ekologiczny	Klasyfikacja stanu chemicznego	Ocena stanu JCWP
JCWP RZECZNE
1.	RW600009456149 Dzierżęcinka	4 (2022 r.)	>2 (2024 r.)	2 (2022 r.)	4 – słaby potencjał (2024 r.)	Poniżej dobrego (2024 r.)	Zły stan wód (2024 r.)
2.	RW60001544889 Czarna	2 (2023 r.)	2 (2023 r.)	2 (2020 r.)	2 – dobry stan (2023 r.)	Poniżej dobrego (2023 r.)	Zły stan wód (2023 r.)
3.	RW60001044869 Chotla	3 (2024 r.)	2 (2024 r.)	1 (2021 r.)	3 – umiarkowany stan (2024 r.)	Poniżej dobrego (2024 r.)	Zły stan wód (2024 r.)
4.	RW6000104483929 Bielica	3 (2024 r.)	2 (2024 r.)	2 (2024 r.)	3 – umiarkowany stan (2024 r.)	Poniżej dobrego (2024 r.)	Zły stan wód (2024 r.)
5.	RW600011448999 Radew od zb. Hajka do ujścia	5 (2024 r.)	1 (2024 r.)	2 (2024 r.)	5 – zły stan (2024 r.)	Poniżej dobrego (2024 r.)	Zły stan wód (2024 r.)
6.	RW60000944856 Dopływ w Niedalinie	3 (2023 r.)	2 (2023 r.)	2 (2020 r.)	3 – umiarkowany stan (2023 r.)	Poniżej dobrego (2023 r.)	Zły stan wód (2023 r.)
7.	RW60001144853 Radew od Chocieli do końca zb. Hajka	5 (2024 r.)	1 (2024 r.)	1 (2021 r.)	5 – zły stan (2024 r.)	Poniżej dobrego (2024 r.)	Zły stan wód (2024 r.)

Źródło: GIOŚ

Jednym z podstawowych czynników wpływających na jakość wód powierzchniowych są zanieczyszczenia zawarte w ściekach, których źródłem mogą być gospodarstwa domowe nie przyłączone do sieci kanalizacyjnej a wyposażone w stare zbiorniki do gromadzenia nieczystości płynnych.

Stan jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych na terenie Gminy Świeszyno należy ocenić jako niekorzystny. Z przeprowadzonych ocen wynika, że wszystkie analizowane JCWP zostały zaklasyfikowane jako znajdujące się w złym stanie wód, co wynika przede wszystkim z niespełnienia wymagań w zakresie stanu chemicznego, który we wszystkich przypadkach określono jako poniżej dobrego.

Stan ekologiczny cieków na obszarze gminy jest zróżnicowany, jednak w większości przypadków nie przekracza poziomu umiarkowanego. Umiarkowany stan ekologiczny stwierdzono m.in.
w JCWP rzek Chotla, Bielica oraz Dopływ w Niedalinie, natomiast w przypadku rzeki Dzierżęcinki odnotowano słaby potencjał ekologiczny. Najkorzystniejszą sytuację pod względem stanu ekologicznego odnotowano w JCWP rzeki Czarna, dla której wskazano dobry stan, jednak również w tym przypadku ogólna ocena stanu wód została określona jako zła z uwagi na niespełnienie norm jakości chemicznej. Najbardziej niekorzystne warunki występują w JCWP rzeki Radew, zarówno na odcinku od Chocieli do końca zbiornika Hajka, jak i na odcinku od zbiornika Hajka do ujścia, gdzie stwierdzono zły stan ekologiczny.

Uzyskane wyniki wskazują na istotną presję antropogeniczną oddziałującą na wody powierzchniowe Gminy Świeszyno, przejawiającą się pogorszeniem jakości fizykochemicznej
i chemicznej wód oraz obniżeniem stanu ekologicznego części cieków. W konsekwencji konieczne jest podejmowanie działań ukierunkowanych na poprawę jakości wód, w szczególności poprzez ograniczanie dopływu zanieczyszczeń obszarowych i punktowych oraz wzmacnianie działań związanych z ochroną i renaturyzacją ekosystemów wodnych.

Aktualny stan czystości wód może prowadzić do wprowadzenia określonych ograniczeń. Ze względu na wzajemne zależności oraz jakość wód powierzchniowych, dopuszcza się możliwość stosowania lokalnych i indywidualnych systemów oczyszczania ścieków — w zakresie zwykłego korzystania z wód. Należy jednak podkreślić, że odprowadzanie ścieków do gruntu oraz do cieków wodnych stanowiących urządzenia melioracji wodnych szczegółowych powinno być
w znacznym stopniu ograniczone. Ograniczenie to jest istotne nawet w sytuacji, gdy indywidualne systemy oczyszczania spełniają wymagania określone w obowiązujących przepisach prawa. Docelowo ścieki socjalno-bytowe powinny być odprowadzane wyłącznie poprzez sieć kanalizacji sanitarnej do centralnej oczyszczalni ścieków. Zarówno względy ochrony wód powierzchniowych, jak i względy gospodarcze uzasadniają budowę wspólnych systemów kanalizacyjnych zgodnie z przepisami prawa wodnego. Realizacja tych zadań należy do kompetencji gminy.

Zadania z zakresu gospodarki wodno – ściekowej wyznaczone w Programie (…) jak budowa i rozbudowa sieci wodno – kanalizacyjnej, budowa oczyszczalni ścieków przyczynią się do poprawy stanu jakości wód powierzchniowych i podziemnych na terenie gminy.

Stan powietrza atmosferycznego

Zgodnie z ustawą Prawo Ochrony Środowiska w województwie zachodniopomorskim strefę stanowią: aglomeracja szczecińska, miasto Koszalin (miasto pow. 100.000 mieszk.) oraz strefa zachodniopomorska obejmująca pozostały obszar województwa. Gmina Świeszyno należy do strefy zachodniopomorskiej (kod strefy PL3203). W tabeli poniżej przedstawione zostały dane za rok 2024 dla strefy zachodniopomorskiej.

Tabela 2. Klasy stref dla poszczególnych zanieczyszczeń, uzyskane w ocenie za 2024 rok dokonanej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony zdrowia ludzi - klasyfikacja podstawowa (klasy: A, C oraz A1, C1 dla pyłu zawieszonego PM2,5)

Kod strefy

Nazwa strefy

Symbol klasy strefy dla poszczególnych substancji

NO₂

SO₂

C₆H₆

Pył PM 2,5²⁾

Pył PM10

B(a)P

As
(PM10)

(PM10)

O₃¹⁾

2024

PL3203

Strefa zachodnio-pomorska

1) Dla ozonu – poziom celu długoterminowego, strefy uzyskały klasę D2,

2)Dla pyłu zawieszonego PM2,5 – poziom dopuszczalny I faza, strefie zachodniopomorska uzyskała klasę A

Źródło: „Roczna ocena jakości powietrza w województwie zachodniopomorskim za rok 2024”,

W 2024 r. na terenie województwa zachodniopomorskiego, na potrzeby rocznej oceny jakości powietrza stosowano pomiary intensywne – wykonywane na stałych stanowiskach, obejmujące: - pomiary automatyczne, - pomiary manualne prowadzone codziennie.

W 2024 r. w ramach systemu Państwowego Monitoringu Środowiska, na terenie województwa zachodniopomorskiego funkcjonowało ogółem 11 stacji pomiarowych. Wszystkie pomiary realizowane były przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska jako monitoring w wojewódzkiej sieci stacji i punktów pomiarowych, w ramach ogólnopolskiego systemu monitoringu powietrza PMŚ. W ramach wojewódzkiej sieci pomiarowej RWMŚ w Szczecinie dysponuje 1 mobilną stacją pomiarową, za pomocą której wykonuje pomiary w miejscowościach województwa zachodniopomorskiego posiadających status uzdrowiska.

Lokalizacja stacji jest z reguły niezmienna, zależna przede wszystkim od wyników tzw. „pięcioletniej oceny jakości powietrza” wykonywanej raz na 5 lat oraz od kryteriów lokalizacji punktów poboru próbek substancji określonych w Rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu.

Zakres prowadzonego monitoringu to pomiary stężeń: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, benzenu, tlenku węgla, ozonu, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w powietrzu, a także pomiary ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10.

Zgodnie z zasadami oceny rocznej klasę strefy dla danego zanieczyszczenia określa się na podstawie jego stężeń występujących w rejonach potencjalnie najbardziej zanieczyszczonych rozważaną substancją. W rezultacie, nawet obszar przekroczeń wartości normatywnych zanieczyszczenia o małym zasięgu decyduje o wyniku klasyfikacji całej strefy (nawet o dużej powierzchni). Należy zatem pamiętać, że zaliczenie strefy do klasy C dla danego zanieczyszczenia nie oznacza złej sytuacji na terenie całej strefy – a jest jedynie sygnałem, że w strefie istnieją obszary wymagające podjęcia i prowadzenia działań na rzecz poprawy jakości powietrza pod kątem rozważanego zanieczyszczenia.

Tabela 3. Klasyfikacja z uwzględnieniem parametrów kryterialnych określonych dla SO₂, NO_x oraz O₃ pod kątem ochrony roślin za rok 2024

Kod strefy	Nazwa strefy	Klasa dla obszaru ze względu na poziom dopuszczalny SO₂	Klasa dla obszaru ze względu na poziom dopuszczalny NO_x	Klasa dla obszaru ze względu na poziom dopuszczalny O₃
Kod strefy	Nazwa strefy	2024
PL3003	Strefa zachodniopomorska	A	A	A

Dla ozonu - poziom celu długoterminowego - strefa zachodniopomorska uzyskała klasę D2.

Źródło: „Roczna ocena jakości powietrza w województwie zachodniopomorskim za rok 2024”,

Ozon jako substancja zanieczyszczająca środowisko jest problemem ponadregionalnym. Powstaje w wyniku reakcji fotochemicznej z udziałem tlenków azotu, tlenku węgla i węglowodorów. Do wytworzenia się reakcji niezbędna jest energia słoneczna, stąd stężenia ozonu wzrastają w dni słoneczne, wiosenne i letnie. Wysokie stężenie ozonu jest skutkiem takich procesów jak emisja z zakładów przemysłowych, elektrociepłowni, emisja komunikacyjna, napływ zanieczyszczeń spoza granic miasta, a także sprzyjające warunki meteorologiczne do tworzenia ozonu.

Jako przyczynę przekroczeń poziomu celu długoterminowego wskazuje się, podobnie jak w przypadku ozonu analizowanego pod kątem ochrony zdrowia ludzi, występowanie w okresie wiosenno-letnim warunków meteorologicznych sprzyjających formowaniu się ozonu w powietrzu (wysoka temperatura i duże nasłonecznienie) oraz napływ mas powietrza zanieczyszczonych ozonem i substancjami stanowiącymi tzw. prekursory ozonu z terenów zurbanizowanych województwa i spoza granic kraju.

Analiza stężeń zanieczyszczeń monitorowanych w 2024 roku wskazuje na ścisłą zależność ich poziomu od warunków meteorologicznych. Cieplejszy w porównaniu z poprzednimi latami rok 2024 spowodował mniejszą emisję zanieczyszczeń pochodzących ze spalania paliw na cele grzewcze, co bezpośrednio przełożyło się na niższe stężenia tych zanieczyszczeń w powietrzu. Mniejsze też są zasięgi obszarów przekroczeń poszczególnych zanieczyszczeń i mniejsza jest liczba osób narażonych na ponadnormatywne stężenia.

Jednym z głównych źródeł zanieczyszczeń na terenie obszaru obok emisji z systemów grzewczych jest także emisja liniowa pochodząca z transportu samochodowego. Jest to emisja, którą generuje transport prywatny i publiczny. Emisja liniowa powstaje z procesów spalania paliw w pojazdach, w wyniku ścierania nawierzchni dróg, opon, okładzin, a także w związku z unoszeniem się pyłu z dróg. Ze środków komunikacji do powietrza emitowane są głównie: tlenki azotu, pyły, węglowodory aromatyczne, tlenek i dwutlenek węgla oraz metale ciężkie. Wpływają one na pogorszenie jakości powietrza atmosferycznego i powodują wzrost stężenia ozonu w troposferze. Ilość emitowanych zanieczyszczeń zależy od wielu czynników między innymi od: natężenia i płynności ruchu, parametrów technicznych i stanu drogi.

Najbardziej zagrożone na emisję liniową są tereny przyległe do ciągów komunikacyjnych, głównie ma to niekorzystny wpływ na uprawy rolne. Nadmienić należy, że szkodliwe substancje związane z komunikacją samochodową stanowią źródło emisji zanieczyszczeń nie tylko do powietrza, ale również gleby, a w konsekwencji również wód wskutek wymywania zanieczyszczeń z powierzchni gruntu. Działaniami zmierzającymi do ograniczenia emisji liniowej mogą być remonty dróg w złym stanie, usprawnienie ruch samochodowego poprzez budowę tras szybkiego ruchu oraz wyprowadzanie ruchu tranzytowego z ośrodków miejskich, rozbudowa sieci transportu zbiorowego i promocja jej wśród mieszkańców, rozwój elektro-mobilności oraz rozbudowa sieci infrastruktury rowerowej i pieszej.

Realizacja szeregu wyżej wymienionych zadań, wyznaczonych w Programie (…) będzie miała istotny wpływ na poprawę stanu powietrza na terenie Gminy Świeszyno. Zadania związane z instalacją paneli fotowoltaicznych czy pomp ciepła przyczyni się do zmniejszenia energii z źródeł konwencjonalnych, tym samym zmniejszy się emisja zanieczyszczeń do powietrza.

Hałas

W wyniku realizacji zadań zawartych w Programie Ochrony Środowiska należy spodziewać się zmniejszenia poziomu hałasu na skutek:

- zwiększenia płynności ruchu pojazdów, poprzez reorganizację ruchu kołowego oraz poprawę nawierzchni dróg oraz budowę nowych ulic,
- urządzenia i zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie terenów zieleni jako naturalnej bariery chroniącej przed hałasem.

Poprawa stanu akustycznego na terenie gminy powinna pośrednio wpłynąć na poprawę warunków życia mieszkańców, zwiększenie poczucia bezpieczeństwa oraz atrakcyjność inwestycyjną tego terenu.

Powierzchnia ziemi i gleby

Realizacja zadań takich jak ochrona gleb przed degradacją oraz właściwe zagospodarowanie terenów przyczyni się do poprawy stanu powierzchni ziemi i gleb.

Krajobraz

Realizacja zadań takich jak utrzymanie czystości na terenach rekreacji turystycznej, likwidacja dzikich wysypisk odpadów czy utrzymanie terenów zieleni przyczyni się do poprawy walorów krajobrazowych na terenie gminy.

Prawdopodobieństwo wystąpienia oddziaływań skumulowanych lub transgranicznych

Nie przewiduje się wystąpienia oddziaływań o charakterze transgranicznym lub skumulowanym. Należy stwierdzić, że realizacja założeń zawartych w „Programie Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno” będzie miała pozytywny wpływ na środowisko naturalne oraz na zdrowie ludzi. Działania ujęte w Programie (…) wpłyną również na polepszenie standardu wypoczynku turystów oraz jakość życia mieszkańców. Polepszeniu ulegną również warunki estetyczne krajobrazu gminy.

Prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka dla zdrowia ludzi lub zagrożenie dla środowiska

Ponieważ elementem oddziaływania na środowisko jest także oddziaływanie na zdrowie ludzi, należy zauważyć, że realizacja założeń zawartych w Programie (…) na etapie ich realizacji będzie wiązała się z pewnym oddziaływaniem na zdrowie ludzkie. Charakteryzować się ono będzie emisją zanieczyszczeń do powietrza, związanych ze zwiększonym ruchem kołowym pojazdów, pracami budowlano - remontowymi (budowa i modernizacja dróg, budowa sieci wodociągowej, modernizacja oczyszczalni ścieków). Mieszkańcy na etapie realizacji zadań będą narażeni na emisję pyłów, spalin i hałasu, które będą się przemieszczać wraz z kierunkiem robót. Emisje będą ustępować po ich zakończeniu.

Oprócz problemu zanieczyszczeń pojawiają się również kwestie bezpieczeństwa. Prace budowlane związane z budową sieci wodociągowej, kanalizacyjnej czy rozbudową infrastruktury drogowej, mogą stanowić zagrożenie dla ruchu pojazdów oraz ruchu pieszego. W związku z podejmowanymi działaniami sugeruje się poinformowanie społeczeństwa o planowanych pracach z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym wraz ze wskazaniem terminu zakończenia realizacji inwestycji. Pozwoli to mieszkańcom przygotować się na ewentualne uciążliwości i zwiększy ich ostrożność. Ponadto, prace najbardziej uciążliwe nie powinny odbywać się we wczesnych godzinach porannych, wieczornych oraz nocnych, by nadmiernie nie ingerować w życie mieszkańców.

Cechy obszaru objętego oddziaływaniem na środowisko, w szczególności:

Obszary o szczególnych właściwościach naturalnych lub posiadające znaczenie dla dziedzictwa kulturowego, wrażliwe na oddziaływania, istniejące przekroczenia standardów jakości środowiska lub intensywne wykorzystanie terenu

Na terenie gminy brak terenów o szczególnych właściwościach, spełniających wymagania powyższego punktu. Wszystkie działania przewidziane Programie Ochrony Środowiska mają na celu poprawę stanu środowiska przyrodniczego i ochronę zdrowia ludzi. Mają one sprzyjać przestrzeganiu standardów jakości środowiska oraz zapobiegać jego nadmiernemu wykorzystaniu.

Formy ochrony przyrody w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz obszary podlegające ochronie zgodnie z prawem międzynarodowym

Obszar Gminy Świeszyno objęty jest ochroną prawną wynikającą z ustawy o ochronie przyrody. Ochrona przyrody oznacza ochronę wartości ekologicznych, naukowych, dydaktycznych, estetycznych oraz cech stanowiących o tożsamości przyrodniczej regionu. Art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r poz. 1478 ze zm.) ustanawia następujące formy ochrony przyrody:

parki narodowe;
rezerwaty przyrody;
parki krajobrazowe;
obszary chronionego krajobrazu;
obszary Natura 2000;
pomniki przyrody;
stanowiska dokumentacyjne;
użytki ekologiczne;
zespoły przyrodniczo – krajobrazowe;
ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów.

Na terenie Gminy Świeszyno zidentyfikowano:

Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Radwi (Mostowo-Zegrze),
Obszar Natura 2000 „Dolina Radwi, Chocieli i Chotli”,
Obszar Natura 2000 „Wiązogóra”,
10 pomników przyrody.

Rycina 3. Formy ochrony przyrody w Gminie Świeszyno

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych CRFOP

Obszar Chronionego Krajobrazu

Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Radwi (Mostowo-Zegrze) został wyznaczony 17.11.1975 roku, a jego całkowita powierzchnia wynosi 3 560,00 ha. Obszar obejmuje dolinę rzeki Radew wraz z jeziorami Rosnowo i Hajka, otoczony rozległymi kompleksami borów sosnowych. Na szczególną uwagę zasługują cenne elementy przyrodnicze, takie jak unikatowe jezioro lobeliowe, torfowiska mszarne, podmokłe łąki oraz źródliska. Wzdłuż rzeki i jezior występuje bogata roślinność mokradłowa, w tym skupiska grążeli żółtych, grzybieni białych i północnych, a także szuwary trzcinowe z rzadko spotykaną pałką wąskolistną. W krajobrazie zaznaczają się również mezotroficzne oczka wodne z cenną florą oraz rezerwat archeologiczny.

Obszar ten wyróżnia się wysokimi walorami krajobrazowymi i rekreacyjnymi, stanowiąc ważne miejsce wypoczynku dla mieszkańców Koszalina oraz istotny element zachowania lokalnej różnorodności biologicznej, choć jego znaczenie ponadlokalne jest ograniczone. Szczególną rolę pełni jezioro lobeliowe, będące jednocześnie miejscem ujęcia wody pitnej dla Koszalina. Należy podkreślić, że dolina Radwi zarówno powyżej, jak i poniżej sztucznych zbiorników cechuje się jeszcze większą wartością przyrodniczą, dlatego powinna być objęta odpowiednią ochroną.

Obszary Natura 2000

Obszar Natura 2000 „Dolina Radwi, Chocieli i Chotli” (PLH320022) został wyznaczony przez Komisję Europejską 13.02.2009 roku, natomiast w Polsce 19.01.2022 roku. Jego całkowita powierzchnia wynosi 21 861,73 ha i pełni on status specjalnego obszaru ochrony siedlisk. Siedliska przyrodnicze będące przedmiotem ochrony na specjalnym obszarze ochrony siedlisk Dolina Radwi, Chocieli i Chotli to: Jeziora lobeliowe, Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion, Naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne, Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion fluitantis), Zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p., Wilgotne wrzosowiska z wrzoścem bagiennym (Ericion tetralix), Suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio Callunion, Calluno-Arctostaphylion), Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium), Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris), Torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe), Torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji, Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea), Obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion, Źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati, Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk, Kwaśne buczyny (Luzulo-Fagetum), Żyzne buczyny (Dentario glandulosae Fagenion, Galio odorati-Fagenion), Ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion), Grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum), Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), Kwaśne dąbrowy (Quercion robori-petraeae), Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum) i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne, Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae) i olsy źródliskowe. Gatunki roślin będące przedmiotem ochrony na specjalnym obszarze ochrony siedlisk Dolina Radwi, Chocieli i Chotli to: obuwik pospolity (Cypripedium calceolus) i skalnica torfowiskowa (Saxifraga hirculus).

Obszar Natura 2000 „Wiązogóra” (PLH320066) został wyznaczony przez Komisję Europejską 08.02.2011 roku, natomiast w Polsce 20.11.2021 roku. Jego całkowita powierzchnia wynosi
489,50 ha i pełni on status specjalnego obszaru ochrony siedlisk. Siedliska przyrodnicze będące przedmiotem ochrony na specjalnym obszarze ochrony siedlisk to: Naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne, Torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji, Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea), Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum) i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne. Dla omawianego obszaru obowiązuje Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 29 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Wiązogóra PLH320066. W planie zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Wiązogóra wskazano szereg istniejących i potencjalnych zagrożeń wpływających na stan siedlisk przyrodniczych. Do najważniejszych należą zagrożenia związane
z presją turystyczną i rekreacyjną, w tym wydeptywanie i niszczenie stref brzegowych jeziora, rozwój infrastruktury rekreacyjnej (np. parkingów), wędkarstwo oraz zaśmiecanie i eutrofizacja wód wynikająca z dopływu biogenów i braku zaplecza sanitarnego. Istotnym problemem są również zmiany warunków hydrologicznych, w szczególności długotrwałe susze, spadek poziomu wód gruntowych oraz skutki dawnych melioracji i eksploatacji torfu. Zjawiska te prowadzą do przesuszenia torfowisk, zaniku gatunków charakterystycznych, przyspieszenia sukcesji roślinnej oraz erozji złoża torfowego. Zagrożeniem dla siedlisk bagiennych i torfowiskowych jest także zarastanie przez gatunki ekspansywne i inwazyjne, takie jak trzęślica modra, brzoza czy sosna,
a w przypadku borów bagiennych również ekspansja świerka. Procesy te powodują przekształcenia struktury siedlisk i pogorszenie ich stanu ochrony. Dodatkowo wskazano zagrożenia wynikające
z działalności gospodarczej w lasach, w tym pozyskiwania drewna oraz odnawiania drzewostanów gatunkami nieodpowiednimi siedliskowo. Negatywny wpływ mogą mieć także prognozowane zmiany klimatu, w tym wzrost temperatur i częstsze okresy bezopadowe, które destabilizują warunki wodne siedlisk bagiennych i torfowiskowych. Całość wskazanych czynników może prowadzić do stopniowej degradacji siedlisk przyrodniczych oraz utraty ich różnorodności biologicznej, co uzasadnia konieczność prowadzenia działań ochronnych i monitoringu stanu środowiska na obszarze Natura 2000.

Pomniki przyrody

W Gminie Świeszyno zidentyfikowano 10 pomników przyrody, których charakterystyka została przedstawiona w poniższej tabeli.

Tabela 4. Pomniki przyrody zlokalizowane na terenie Gminy Świeszyno

Lp.	Lokalizacja pomnika	Typ pomnika	Rodzaj tworu	Opis pomnika
1.	obiekt usytuowany jest na działce nr 120/7 położonej w obrębie ewidencyjnym Zegrze Pomorskie - posesja nr 18	jednoobiektowy	drzewo	Dąb szypułkowy - Quercus robur wysokość: 26 m, pierśnica: 186 cm, obwód: 583 cm
2.	były cmentarz w Świeszynie, działka nr 299, obręb ewid. Świeszyno	jednoobiektowy	drzewo	Lipa szerokolistna - Tilia platyphyllos wysokość: 21 m, pierśnica: 119 cm, obwód: 375 cm
3.	były cmentarz w Świeszynie, działka nr 299, obręb ewid. Świeszyno	jednoobiektowy	drzewo	Lipa szerokolistna - Tilia platyphyllos wysokość: 21 m, pierśnica: 101 cm, obwód: 317 cm
4.	m. Jarzyce, Kościół	wieloobiektowy	grupa drzew	grupa 9 drzew: 6 jesionów wyniosłych, 3 kasztanowce zwyczajne
5.	Cmentarz ewangelicki	jednoobiektowy	drzewo	Dąb szypułkowy - Quercus robur wysokość: 25 m, pierśnica: 100 cm, obwód: 314 cm
6.	m. Dunowo	jednoobiektowy	drzewo	Dąb szypułkowy - Quercus robur wysokość: 25 m, pierśnica: 137 cm, obwód: 430 cm
7.	m. Dunowo, park podworski	jednoobiektowy	drzewo	Jesion wyniosły - Fraxinus excelsior wysokość: 25 m, pierśnica: 130 cm, obwód: 409 cm
8.	m. Dunowo, park podworski	jednoobiektowy	drzewo	Klon pospolity (Klon zwyczajny) - Acer platanoides, wysokość: 25 m, pierśnica: 114 cm, obwód: 357 cm
9.	drzewo rośnie na terenie leśnym, na działce ewidencyjnej nr 6/1, obręb Dunowo	jednoobiektowy	drzewo	Jodła Jadwiga (Jodła pospolita - Jodła biała - Abies alba), wysokość: 35 m, pierśnica: 99 cm, obwód: 312 cm
10.	drzewo rośnie na terenie leśnym, na działce ewidencyjnej nr 6/1, obręb Dunowo			Jodła Dorota (Jodła pospolita – Jodła biała - Abies alba), wysokość: 35 m, pierśnica: 107 cm, obwód: 335 cm

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych CRFOP

Lasy

Obszar Gminy Świeszyno znajduje się w zasięgu trzech nadleśnictw, które administrują poszczególnymi jej częściami. Północna część gminy należy do Nadleśnictwa Karnieszewice, centralna – obejmująca największy obszar – pozostaje w zarządzie Nadleśnictwa Manowo, natomiast południowa część gminy znajduje się w granicach Nadleśnictwa Tychowo.

Rycina 4. Nadleśnictwa na terenie Gminy Świeszyno

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL Lasy

Tabela 5. Powierzchnie lasów w zarządzie poszczególnych Nadleśnictw na terenie Gminy Świeszyno

	2020 r.	2021 r.	2022 r.	2023 r.	2024 r.	2025 r.
Nadleśnictwo Karnieszewice	12,3638 ha	12,3638 ha	12,3638 ha	12,3788 ha	12,3788 ha	12,3788 ha
Nadleśnictwo Manowo	3 671,70 ha	3 671,70 ha	3 619,31 ha	3 619,13 ha	3 620,20 ha	3 620,87 ha
Nadleśnictwo Tychowo	939,76 ha	914,72 ha	916,60 ha	916,61 ha	916,61 ha	916,61 ha

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Nadleśnictw: Karnieszewice, Manowo, Tychowo

Typy siedliskowe lasów w zarządzie Nadleśnictwa Karnieszewice obejmują:

las mieszany bagienny: 67%,
las mieszany wilgotny: 24%,
las mieszany świeży: 9%.

Na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Karnieszewice, w obrębie Gminy Świeszyno znajduje się jeden obwód łowiecki nr 27.

Typy siedliskowe lasów w zarządzie Nadleśnictwa Manowo obejmują:

bór mieszany świeży (BMśw): 34,13%,
bór świeży (Bśw): 26,90%,
las mieszany świeży (LMśw): 14,84%,
bór mieszany wilgotny (BMw): 10,38%,
las mieszany wilgotny (LMw): 4,53%,
las świeży (Lśw): 3,15%,
ols jesionowy (OlJ): 2,45%,
bór mieszany bagienny (BMb): 1,79%,
las wilgotny (Lw): 0,74%,
las mieszany bagienny (LMb): 0,39%,
bór bagienny (Bb): 0,32%,
ols (Ol): 0,23%,
bór wilgotny (Bw): 0,15%.

Na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Manowo znajdują się cztery obwody łowieckie:

Nr obwodu: 32_44, Koło Łowieckie Bażant Strzekęcin, powierzchnia: 5 399,80 ha.
Nr obwodu: 32_67, WKŁ nr 219 Trop Koszalin, powierzchnia: 3 765,10 ha.
Nr obwodu: 32_43, Zarząd Okręgowy PZŁ w Koszalinie, OHZ „Manowo”, powierzchnia: 2 778,91 ha.
Nr obwodu: 32_45, Koło Łowieckie Żerań Warszawa, powierzchnia: 213,87 ha.

Typy siedliskowe lasów w zarządzie Nadleśnictwa Tychowo obejmują:

Bór mieszany bagienny,
Bór mieszany świeży,
Bór mieszany wilgotny,
Bór świeży,
Las mieszany bagienny,
Las mieszany świeży,

Las mieszany wilgotny,
Las świeży,
Las wilgotny,
Ols.

Na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Tychowo znajdują się dwa obwody łowieckie:

Nr obwodu: 66, Zarząd Okręgowy: PZŁ Koszalin, Zarządca: Żuraw Koszalin.
Nr obwodu: 67, Zarząd Okręgowy: PZŁ Koszalin, Zarządca: WKŁ Nr 219 Trop Koszalin.

Na podstawie danych GUS uwzględnionych w poniższej tabeli, można wskazać następujące tendencje dotyczące gospodarki leśnej w Gminie Świeszyno:

W analizowanym okresie (2020–2024) widoczny jest nieznaczny spadek powierzchni gruntów leśnych ogółem – z 4 782,52 ha w 2020 r. do 4 701,19 ha w 2024 r. Oznacza to ubytek rzędu ok. 80 ha, przy czym największy spadek nastąpił w latach 2020–2022,
a w kolejnych latach powierzchnia ta uległa stabilizacji.
Podobną tendencję obserwuje się w przypadku lesistości, która zmniejszyła się z 35,1% do 34,4%. Spadek ten ma charakter stopniowy i niewielki, co wskazuje na względnie stabilny poziom zalesienia gminy, choć z lekką tendencją malejącą.
Zdecydowaną większość gruntów leśnych stanowią lasy publiczne, których powierzchnia również uległa zmniejszeniu – z 4 725,52 ha do 4 644,19 ha. Oznacza to, że zmiany w ogólnej powierzchni lasów wynikają głównie z przekształceń w tej kategorii własności.
Natomiast grunty leśne prywatne utrzymują się na stosunkowo stałym poziomie
(ok. 57–62 ha), wykazując jedynie niewielkie wahania w poszczególnych latach. Ich udział
w strukturze własnościowej jest marginalny.
Podsumowując, gospodarka leśna w Gminie Świeszyno charakteryzuje się wysokim udziałem lasów publicznych oraz stabilnym, choć lekko malejącym poziomem lesistości, bez istotnych zmian w sektorze prywatnym.

Tabela 6. Leśnictwo wszystkich form własności na terenie Gminy Świeszyno w latach 2020-2024

	2020 r.	2021 r.	2022 r.	2023 r.	2024 r.
Powierzchnia gruntów leśnych ogółem [ha]	4 782,52	4 752,89	4 701,86	4 703,12	4 701,19
Lesistość [%]	35,1	34,8	34,5	34,5	34,4
Grunty leśne publiczne ogółem [ha]	4 725,52	4 690,89	4 639,86	4 643,12	4 644,19
Grunty leśne prywatne [ha]	57,00	62,00	62,00	60,00	57,00

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS

Korytarze ekologiczne

Na terenie Gminy Świeszyno zidentyfikowano dwa korytarze ekologiczne:

Dolina Parsęty Północny (KPn-21B): zachodni kraniec gminy,
Puszcza Koszalińska (GKPn-21A): centrum i południe gminy.

Rycina 5. Korytarze ekologiczne w Gminie Świeszyno

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GDOŚ

Tereny zieleni

Na podstawie danych GUS można zauważyć, że struktura terenów zieleni w Gminie Świeszyno
w latach 2020–2024 ulegała pewnym zmianom, szczególnie w zakresie zieleni urządzonej. W latach 2020–2021 powierzchnia terenów zieleni osiedlowej oraz parków i zieleńców utrzymywała się na stabilnym poziomie (odpowiednio 2,23 ha oraz 3,13 ha), natomiast od 2022 roku odnotowano wyraźny spadek ich powierzchni – do 0,01 ha w przypadku zieleni osiedlowej oraz do 0,91 ha
w przypadku parków i zieleńców. Dla roku 2024 brak jest danych w tym zakresie. Jednocześnie pozostałe formy terenów zieleni charakteryzują się stabilnością. Powierzchnia cmentarzy w całym analizowanym okresie utrzymuje się na poziomie 4,00 ha, natomiast lasy gminne zajmują niezmiennie 0,70 ha. Zaobserwowane zmiany mogą wynikać ze zmiany sposobu ewidencjonowania terenów zieleni lub przekształceń w ich zagospodarowaniu. Ogólnie jednak struktura terenów zieleni w gminie pozostaje stosunkowo stabilna, przy czym widoczny jest spadek powierzchni zieleni urządzonej w ostatnich latach.

Tabela 7. Wykaz terenów zieleni na terenie Gminy Świeszyno

Lp.	Tereny zieleni	Powierzchnia [ha]
Lp.	Tereny zieleni	2020	2021	2022	2023	2024
1.	Tereny zieleni osiedlowej	2,23	2,23	0,01	0,01	b.d.
2.	Parki, zieleńce i tereny zieleni osiedlowej	3,13	3,13	0,91	0,91	b.d.
3.	Cmentarze	4,00	4,00	4,00	4,00	4,00
4.	Lasy gminne	0,70	0,70	0,70	0,70	0,70

Źródło: GUS

Reasumując, projekt „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030” dotyczy obszaru w granicach jednej gminy oraz nie spowoduje znaczącego oddziaływania na środowisko, w związku z powyższym, na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 i ust 4 spełnia kryteria do odstąpienia od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Realizacja „Programu…” nie spowoduje wystąpienia ryzyka dla zdrowia ludzi i zagrożenia dla środowiska, stanowi modyfikację przyjętego już dokumentu w granicach administracyjnych jednej gminy. Dokument ten przyczyni się w skali długookresowej do poprawy jakości środowiska na terenie Gminy Świeszyno.

Ponadto art. 48 ust. 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku(…), zezwala na odstąpienie od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektów dokumentów stanowiących niewielkie modyfikacje w ustaleniach przyjętych już dokumentów lub projektów dokumentów dotyczących obszarów w granicach jednej gminy. Takim dokumentem jest „Program Ochrony Środowiska dla Gminy Świeszyno na lata 2026 - 2030.”. Obejmuje ona realizację zadań jedynie na obszarze Gminy Świeszyno. Podobnie jak w poprzednim Programie znalazły się kolejne inwestycje związane z budową kanalizacji, zaopatrzeniem w wodę, budową i modernizacją dróg, termomodernizacją, zwiększeniem udziału zieleni, edukacją ekologiczną mieszkańców. Poza tym większość z tych zadań ma charakter ciągły, co również wskazuje na ich wagę i konieczność kontynuacji w kolejnych latach obowiązywania zarówno obecnego jak i przyszłego programu.

Biorąc pod uwagę powyższe, po pozyskaniu stosowanych uzgodnień z RDOŚ i WSSE Wójt Gminy Świeszyno odstąpił od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.

Wytworzył:

Udostępnił:

Grzegorz Król

(2026-04-30 12:03:17)

Ostatnio zmodyfikował:

Grzegorz Król

(2026-04-30 12:04:14)

DRUKUJ TĘ STRONĘ Obrazek drukarki

ZAMKNIJ